Decanteren – een wijnritueel dat je thuis kunt uitvoeren
Als je het woord decanteren wel eens hebt gehoord, maar niet precies weet wat het is en waarom het gebeurt – de volgende regels geven je een kort overzicht.
Wat is decanteren
Decanteren is het proces van het scheiden van wijn van het bezinksel en de kristallen die zijn ontstaan tijdens het rijpen van de wijn. De wijn wordt overgegoten van de fles in een karaf (decanter) of ander decanteervat, terwijl de rest van de wijn, die bezinksel en troebelheid bevat, in de fles achterblijft en niet wordt geserveerd.
Sommigen vergelijken decanteren met een analoog aan het "Chinese theeritueel". In veel gevallen gaat het vooral om een culturele wijnervaring.
Waarom decanteren we
Er kunnen tot drie redenen zijn om te decanteren:
1) Scheiden van bezinksel en troebelheid – dit is de belangrijkste reden waarom we decanteren. Bezinksel komt vooral voor in rode wijnen, bewaarwijnen of oude portwijnen. Het bezinksel is niet schadelijk, maar de smaak en consistentie zijn ongewenst voor wijnkenners.
2) Ontwikkeling van aroma en beluchting – dit betekent dat we de wijn zuurstof laten "opnemen"; zuurstof bevrijdt de wijn van ongewenste gassen die in zijn afwezigheid zijn gevormd, en verzacht ook de smaak van tannines, die een natuurlijk bestanddeel van de wijn zijn. De smaak van de wijn komt dan beter tot zijn recht en krijgt nuances die, zonder het decanteren, verborgen zouden zijn gebleven voor onze zintuigen.
3) Herstel van een verkruimelde kurk – soms gebeurt het helaas dat bij het openen van de wijn de kurk in de fles verkruimelt (wie dit niet heeft meegemaakt, heeft simpelweg te weinig flessen wijn geopend :)), decanteren redt in zo'n geval de situatie. Laten we eerlijk zijn, een stukje kurk tussen de tanden is een "stemmingsmoordenaar", dus aarzel niet en decanteer.
Wat decanteren we
We decanteren jonge, oude, rode, witte en roséwijnen. Er zijn weinig wijnen die niet profiteren van decanteren. Sommige wijnen moeten echter echt worden gedecanteerd om hun zeer uitgesproken tannines wat te kalmeren. Het gaat hierbij vooral om volle jonge rode wijnen die veel ongetemde smaken in zich hebben.
Welke wijnen is het echt waard om te decanteren:
Malbec
Syrah (Shiraz)
Cabernet Sauvignon
Bordeaux
Bourgogne
Welke wijnen absoluut niet decanteren:
Elke mousserende wijn. Net als een uitgeschonken Cola is champagne zonder bubbels simpelweg waardeloos.
Je hebt nodig: een fles wijn, een karaf, glazen + één voor de wijn die is gebruikt om het vat te "spoelen", een witte servet of doek, een kaars, lucifers en een kurkentrekker.
Procedure
Decanteren heeft strikte regels, maar als we geen ambities hebben om wijnwedstrijden te winnen, kunnen we het decanteren zelf thuis uitvoeren. De procedure is niet ingewikkeld.
1) Als we decanteren met het doel bezinksel te verwijderen, is het belangrijk om de fles tot wel 2 dagen met rust te laten, of liggend in een decanteermandje.
2) Daarna pakken we de wijn voorzichtig op, zodat we het bezinksel niet weer opwervelen, en openen we de fles.
3) Na het openen gieten we een kleine hoeveelheid wijn in de karaf en draaien we de karaf om het vat te "spoelen". De wijn die voor het spoelen is gebruikt, wordt niet geserveerd, maar in een ander glas gegoten. Hetzelfde kunnen we doen met de glazen van de gasten aan wie we de wijn willen serveren.
4) Om het bezinksel goed te kunnen zien, bereiden we een kaars voor die we onder de fles plaatsen, en we gieten de wijn geleidelijk in de karaf boven de vlam, zodat we kunnen zien wanneer het bezinksel de flessenhals nadert.
5) We stoppen met gieten en wachten tot het bezinksel zich terugtrekt.
We herhalen dit totdat er in de fles alleen nog wijn met bezinksel achterblijft die niet meer gescheiden kan worden. De rest van de wijn wordt weggegooid of gebruikt bij het koken.
Als we de wijn alleen van het bezinksel willen scheiden, laten we hem langzaam langs de wanden van de karaf glijden. Dergelijke wijn kan daarna direct worden geserveerd.
Als we de wijn echter vooral willen beluchten en het aroma in de karaf willen laten ontwikkelen, kunnen we vanaf grotere hoogte gieten en de wijn over de wanden van de karaf laten spatten. Na het overgieten laten we de wijn nog even staan zodat het aroma zich na de beluchting kan ontwikkelen.
Decanteervat
Het is belangrijk om niet alleen een bepaalde procedure te volgen, maar ook een geschikt decanteervat – karaf te kiezen.
Er zijn veel karaffen die verschillen in zowel vorm als grootte. Hoe herken je welke het meest geschikt is voor jouw wijn?
Boot of Eend?
We verdelen karaffen in de basis in "Bootvormige karaffen", die een brede bodem en ronde vormen hebben. Deze karaffen zijn vooral geschikt voor volle en zware wijnen die meer ruimte nodig hebben om te "ademen" en hun aroma te ontwikkelen.
Karaffen van het type "Eend" zijn kleiner, smaller en hoger. Ze hebben minder ruimte en de wijn heeft dus minder voorraad lucht. Ze worden gebruikt voor bewaarwijnen en fijne wijnen die niet zo'n dicht aroma hebben.
Er zijn meer soorten karaffen, maar thuis zul je aan deze twee volledig genoeg hebben.
Bootvormige karaf - links, Eend / Kat - rechts
Hoofdingrediënt
Decanteren is de koningsdiscipline van elke sommelier, maar dat betekent niet dat je het jezelf niet thuis kunt veroorloven. Probeer iets nieuws en maak je momenten met een glas volledig ontwikkelde rode of witte wijn bijzonder. Het hoofdingrediënt is niet alleen goede wijn en de juiste karaf, maar ook een geweldige sfeer en aangenaam gezelschap.